قلمه ساقه

 ازدیاد و تکثیر از طریق قلمه ساقه (Proliferation through stem cuttings)


 قلمه ساقه، معمولترین نوع قلمه است ، قسمتی از ساقه را که دارای جوانه جانبی و یا انتهایی است از گیاه مادری جدا نموده ودرمحیط مساعد که اصولا خاک است قرار می دهند تا به صورت گیاه مستقلی رشد نماید،

این روش تکثیر، متداول ترین روش ازدیاد غیر جنسی بوده که آسانتر و ارزانتر از دیگر روشهای غیر جنسی می‌باشد.

گیاهان تولید شده از طریق قلمه گیری شبیه پایه مادر و شبیه یکدیگر بوده و در آنها تفرقه صفات حاصل نمی‌شود.

قلمه قسمتی از گیاه است که معمولا حاوی جوانه بوده و بعد از جدا کردن از پایه ، در محیط کشت ریشه‌دار می‌گردد. قلمه زدن معمولترین روش ازدیاد غیر جنسی بوده که آسانتر و ارزانتر از دیگر روشهای غیر جنسی می‌باشد. گیاهان تولید شده از طریق قلمه گیری شبیه پایه مادر و شبیه یکدیگر بوده و در آنها تفرقه صفات حاصل نمی‌شود.

 

روش انجام ازدیاد از طریق قلمه:

برای این منظور گلدانی با زهکش مناسب و پر از خاک کمپوست سبک و یا شن تهیه و قلمه‌های ۱۰-۷سانتیمتری با جوانه انتهایی و حداقل دو جفت برگ از شاخه های سالم قطع و جفت پایینی برگ را حذف و قسمت لخت عاری از برگ قلمه را طوری در حفره های ایجاد شده در خاک قرار دهید که جفت بالایی برگ با خاک همسطح باشد ، با فشار انگشتان خاک اطراف قلمه را متراکم و سپس آبیاری نمایید،

جهت حفظ و ازدیاد رطوبت محیط گلدان را با کیسه و یا چادر پلاستیکی پوشانیده و هر روز ۵ دقیقه کیسه رااز روی خزانه بردارید،

 

کاشت این نوع قلمه منحصر به گیاهان علفی مانند برگ بیدی و حسن یوسف و امثال آن می‌باشد و کاشت قلمه های چوبی و سخت در آپارتمان مشکل است.

بطور کلی استعداد ریشه‌زایی از گونه‌ای به گونه دیگر فرق می‌کند.

عوامل موثر در قلمه زنی بستگی به زمان برداشت قلمه ، سن گیاه و شرایط محیطی دارد.

 

روشهای مختلف قلمه زنی ساقه

 1. قلمه علفی 

 این قلمه‌ها از شاخه‌های علفی و در حال رشد بطول ۱۵ – ۱۰ سانتیمتر برداشته می‌شوند و با نگهداری چند برگ جوان برگ( ۳ – ۲ ) در بسترهای مناسب مانند شسته پاپیت – پرلایت انجام می‌شود. شرط موفقیت در قلمه‌های علفی آلوده نشدن آنها به امراض قارچی و حفظ رطوبت طبیعی با استفاده از نایلون یا شیشه روی آنها و نیز رساندن نور کافی به قلمه‌ها جهت انجام فتوسنتز و تامین مواد غذایی از طریق فتوسنتز توسط برگهای نگهداری شده می‌باشد. مانند شمعدانی ، داودی ، میخک و … .

 

2. قلمه نیمه خشبی (قلمه سبز)

 در قلمه‌های نیمه خشبی وجود برگ همیشه ضروری نیست ولی نگه داشتن یک یا دو برگ کامل و یا نصف پهنک جهت ریشه‌زایی کمک می‌کند.در هر موقع از سال می‌توان این نوع قلمه را گرفت ولی اغلب در اواخر بهار که شرایط برای ریشه دار کردن قلمه‌ها مساعد است این عمل را انجام می دهند.

برخی از گیاهانی که با این روش تکثیر می شوند عبارتند از: گل داوودی، ختمی چینی ، زیتون ، انواع مرکبات، برگ نو 

 

3. قلمه خشبی (قلمه چوبی)

  زمان برداشت این قلمه‌ها بعد از برگ ریزان و قبل از سبزشدن جوانه‌های گیاه مادری در زمستان و از شاخه‌های فصل جاری گرفته می‌شود ولی این کار نباید دیرتر از اواسط زمستان انجام گیرد. در حالیکه قلمه زنی زودتر انجام گیرد، بخاطر وجود خواب در جوانه‌ها مخصوصا در مورد گیاهان مناطق سردسیری و معتدله امکان جوانه زنی و ریشه زایی وجود نخواهد داشت. قلمه‌های خشبی بطول ۵۰ سانتیمتر گرفته می‌شوند و پس از ضدعفونی با قارچ کشها در کیسه‌های نایلونی نسبتا ضخیم با چند سوراخ در زیر ماسه شسته نگه داری می‌شوند. مانند قلمه گیری انگور.

 


عوامل موثر محیطی در ریشه زایی قلمه‌ها :

 ۱)رطوبت: عاملی است که ظهور و رشد ریشه‌ها بوجود آن بستگی دارد.

۲) تهویه: شرط اساسی تشکیل ریشه در قلمه‌ها بوده و این مسئله نقش اکسیژن را در ریشه زایی روشن می‌نماید.

۳) نور شدید و روزهای بلند: به جهت افزایش شدت فتوسنتزی ریشه زایی قلمه‌ها را تحریک می‌کند.

۴) دما: در دمای ۲۵ درجه سانتیگراد تشکیل ریشه‌های قلمه‌ها تشدید می‌شود.

۵) قندها: قدرت ریشه زایی قلمه‌ها را افزایش می‌دهد.

۶) عنصر B (بر)ریشه زایی قلمه‌ها را تحریک می‌کند.

 


حالت فیزیولوژیکی قلمه‌ها:

 ۱) قلمه‌های علفی بهتر از قلمه‌های خشبی ریشه‌دار می‌شوند.

۲) قدرت ریشه‌زایی قلمه‌های تهیه شده از نهال صغیر به مراتب بیشتر از قلمه‌های تهیه شده از نهال بالغ است.

۳) وجود جوانه سالم و دور بودن جوانه از محل ریشه‌زایی اثر مساعدی در ریشه زایی دارد.

۴) آلوده بودن عضو مورد تکثیر به امراض ویروسی همواره نتیجه منفی روی ریشه زایی دارد.

۵) قلمه‌هایی که از شاخه‌های نزدیک ریشه گرفته می‌شوند، استعداد ریشه‌زایی بیشتری دارند.

۶) سالم بودن قلمه از نطر سرمازدگی ضروری است.

۷) ذخایر هیدراتهای کربن و خشبی شدن برای قلمه‌های خشبی عوامل مساعدی در ریشه‌زایی است.

۸) اگر در موقع گل دادن گیاه از گیاه قلمه گرفته شود، ریشه زایی آن قلمه‌ها حداقل خواهد بود.

 

 

تماس با ما

    

ایمیل: این آدرس ایمیل توسط spambots حفاظت می شود. برای دیدن شما نیاز به جاوا اسکریپت دارید